ChatGPT mi, Gemini mi? Üniversite Öğretmenleri AI ile Ders Tasarımı İçin Hangisini Seçiyor?

Yapay Zeka, Ders Planlarının Yeni Mimarları

2025’in ilk aylarında, dünya çapında 400 milyon aktif kullanıcıya ulaşan ChatGPT, sadece öğrencilerin ödev yazma aracı değil, üniversitelerin ders programlarının yapı taşları haline geldi. TechCrunch’a göre, 2024 sonunda 300 milyon, Şubat 2025 itibarıyla ise 400 milyon kullanıcıya ulaşan bu platform, artık eğitim dünyasında bir klasör değil, bir işbirliği ortağı olarak görülüyor. Ancak bu dönüşümün arkasında sadece kullanıcı sayısı değil, daha derin bir değişim yatıyor: Öğretmenler, artık dersleri kendileri mi tasarlıyor, yoksa AI’ya mı emanet ediyor?

Neden ChatGPT, Gemini’den Daha Çok Tercih Ediliyor?

Google’ın Gemini, teknik olarak oldukça güçlü bir model. Özellikle çoklu modality (metin, görsel, ses) desteği ve Google’ın araştırma altyapısıyla entegrasyonu, akademik araştırmalar için ideal görünüyor. Ancak üniversite öğretim üyelerinin birçoğu, özellikle lisans düzeyindeki derslerde ChatGPT’yi tercih ediyor. Neden?

İlk neden, öğrenme dili. ChatGPT, öğrencilerin kullandığı dilde konuşuyor. Bir öğrenci, “Bana makroekonomide talep eğrisini basitçe anlatır mısın?” diye sorarsa, ChatGPT hemen “Talep eğrisi, fiyat arttıkça satın alınan miktarın azalmasıdır. Bir kahve dükkanı düşünelim…” gibi günlük hayattan örneklerle açıklıyor. Gemini ise daha çok akademik dille, kaynakça listesiyle cevap veriyor. Lisans düzeyindeki derslerde bu, öğrencilerin kafasını karıştırıyor.

İkinci neden, esneklik ve yaratıcılık. Bir ekonomi profesörü, ChatGPT’ye “Bu hafta 3 derslik bir modül tasarla, öğrencilerin grup çalışmasıyla bir ekonomik kriz simülasyonu yapsınlar” diyor. ChatGPT, 5 farklı senaryo, rol dağılımı, değerlendirme kriterleri ve hatta bir ‘kriz zaman çizelgesi’ sunuyor. Gemini ise genellikle bir şablon veriyor. Eğitimciler, AI’nın ‘yaratıcı ortak’ olmasından ziyade ‘yönlendirici’ olmasını istiyor — ve ChatGPT bu rolü daha iyi oynuyor.

AI’nın Sınıfı Yerine Geçmesi Mi, Yoksa Desteklemesi Mi?

Yanlış anlaşılan bir kavram: AI, öğretmene kariyerini tehdit etmiyor — aksine, onu yeniden tanımlıyor. Artık bir öğretim üyesi, ‘bilgi verici’ değil, ‘deneyim tasarlayıcı’. ChatGPT, ders materyallerini üretiyor, ödevleri otomatik olarak kontrol ediyor, öğrencilerin sorularını 24/7 yanıtlayabiliyor. Bu, öğretmenin zamanını sadece kritik düşünme, tartışma ve bireysel geri bildirimlere ayırıyor.

Bu değişim, özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki üniversitelerde büyük bir fark yaratıyor. Türkiye, Hindistan, Brezilya gibi ülkelerdeki küçük üniversitelerde, bir öğretim üyesi 150 öğrenciye ders veriyor. AI olmadan bu mümkün değil. ChatGPT, bu öğretmenlere, aynı kalitede bir ders sunma imkanı veriyor — hatta daha kişiselleştirilmiş.

Ne Zaman Dersler ‘AI Yazıldı’ Oluyor?

Yeni bir sorun doğuyor: Ders planı kimin eseri? Bir dersin içerikleri tamamen ChatGPT tarafından üretilmişse, bu dersin akademik kimliği nedir? 2025’in ilk çeyreğinde, Avrupa’daki 3 üniversitede ders içeriklerinin %30’unun AI tarafından üretildiği tespit edildi. Bu durum, akademik bütünlük ve orijinallik sorunlarını beraberinde getirdi.

Bazı üniversiteler, AI kullanımını açıkça belgelemeyi zorunlu kıldı. Öğretmenler, ders planlarını sunarken “Bu bölümde ChatGPT-4o tarafından önerilen senaryo kullanılmıştır” gibi notlar ekliyor. Bu, şeffaflığı artırıyor ama aynı zamanda, AI’nın akademik alanda ne kadar ‘yazar’ olduğunu da gündeme getiriyor.

Gelecek: Öğretmenler, AI’ya Ders Anlatıyor

İlginç bir dönüşüm gerçekleşiyor: Öğretmenler artık AI’ya nasıl ders vermesi gerektiğini öğretiyor. “Bu ders için 3. sınıf öğrencileri için 15 dakikalık bir video senaryosu yaz. Konu: ‘Bireysel Tüketim ve Çevre’ olsun. Duygusal bağ kur, örnekler günlük hayattan olsun. Sonunda bir soru bırak, öğrencileri düşünmeye zorla.”

Bu, artık bir ‘prompt mühendisliği’ eğitimi. Üniversitelerde, öğretim üyeleri için ‘AI ile Ders Tasarımı’ seminerleri başlıyor. Google, IBM ve OpenAI, eğitimciler için özel eğitim paketleri sunmaya başladı. AI, artık bir araç değil, bir meslek.

SONUÇ: Hangisi Daha İyi? Soru Yanlış

ChatGPT mi yoksa Gemini mi? Bu soru, ‘kağıt mı kalem mi?’ gibi. Cevap, kimin neyi nasıl kullandığına bağlı. ChatGPT, ders tasarımı için daha ‘öğrenci odaklı’, Gemini ise daha ‘araştırma odaklı’. Lisans eğitimi için, öğrencilerin kavramları anlaması, sadece bilgi vermekten çok daha önemli. Bu yüzden, şu anda ChatGPT, ders planlarının kalbi haline geliyor.

Ama asıl gerçek şu: 2025’te, bir dersin kalitesi artık sadece öğretmenin bilgisiyle değil, AI ile nasıl işbirliği yaptığıyla ölçülüyor. Öğretmen, artık bir ‘AI koçuyor’. Ve bu, eğitim tarihinin en büyük dönüşümü olabilir.