Bu Yılın En Pratik Yapay Zeka Getirisi: 12 Saati Haftada Kazandırdı

Bu Yılın En Pratik Yapay Zeka Getirisi: 12 Saati Haftada Kazandırdı

Birçok şirket, yapay zeka (YAZ) yatırımlarını ‘geleceğin teknolojisi’ olarak görür, ancak bu yılın en pratik YAZ getirisini yaşayan bir kurum, bunu ‘bugünün kurtuluşu’ olarak yaşadı. İngiltere merkezli bir eğitim kurumu, insan kaynakları (İK) departmanında haftada 12 saate denk gelen tekrarlayan görevleri, bir yerel olarak geliştirilen YAZ aracına devretti. Sonuç? Çalışanlar artık CV tarayıcıyı değil, genç mezunlarla gerçek diyalogları tercih ediyor.

Nasıl Çalıştı? Sadece Bir Algoritma Değil, Bir İkna Mekanizması

YAZ sistemi, yalnızca ‘anahtar kelimeleri’ tarayarak CV’leri filtrelemiyor. Eğitim kurumunun 12 yıllık veri setini öğrenerek, ‘başarı göstergesi’ olan adayların profillerini tanımladı: Örneğin, bir öğrencinin üniversite öncesi gönüllülük faaliyetleri, akademik notları kadar önemliydi. Sistem, bu ilişkileri insanlar tarafından fark edilemeyen örüntüler halinde tespit etti. Bu, yalnızca ‘daha hızlı’ değil, ‘daha akıllı’ bir seçim anlamına geliyordu.

İK ekibi, önce bu sisteme karşı direnç gösterdi. ‘Makine, duyguyu anlayamaz’ diye düşünüyorlardı. Ancak sistem, yalnızca ‘en iyi’ adayı değil, ‘en uygun’ adayı seçiyordu. Örneğin, bir adayın düşük not ortalaması vardı, ancak yurt dışında bir proje yönetti ve 3 farklı dilde iletişim kuruyordu. İnsanlar bu durumu ‘sıkıntılı’ olarak değerlendirmişti. YAZ sistemi ise bunu ‘potansiyel lider’ olarak işaretledi. 6 ay içinde, bu tür adayların eğitim programındaki başarı oranı %37 arttı.

Neden Bu Kadar Etkili? İnsan Duygusunun Dışına Çıkış

YAZ’ın bu kadar etkili olmasının nedeni, insanın bireysel önyargılarından arınmış olması değil, tam tersine — insanın önyargılarını analiz ederek onları düzeltmesiydi. Sistem, geçmişteki seçimlerde kadın adayların %40 daha az seçilmesini fark etti ve bu eğilimi düzeltmek için ağırlıklandırmaları yeniden ayarladı. Bu, ‘tarafsızlık’ değil, ‘daha adil bir tarafsızlık’ yaratmaktı.

İşte burada ‘most’ kelimesinin dilbilgisel derinliğiyle bir bağ kuruyoruz. İngilizce’de ‘most practical’ ifadesi, ‘en pratik’ anlamına gelirken, ‘a most practical’ şeklinde kullanıldığında, ‘oldukça pratik’ veya ‘çok pratik’ anlamında bir vurgu yapar. Bu durumda, YAZ sistemi sadece ‘en pratik’ değil, ‘a most practical’ — yani, beklenmedik şekilde, klasik beklentilerin ötesinde pratikti. İnsanlar ‘en iyi’yi ararken, sistem ‘en uygun’u buldu.

İşletme Düzeyindeki Değişim: Sadece Zaman Değil, İnanç

Bu projenin en büyük etkisi, teknolojiye olan güveni değiştirmek oldu. İK çalışanları artık YAZ’ı ‘koleğası’ olarak görüyor. Her hafta, sistem bir ‘öneri raporu’ üretiyor: ‘Bu adayın profilindeki gönüllülük deneyimi, 2023’teki başarılı mezunlarla %89 benzer.’ İnsanlar, bu raporları tartışıyor, sorguluyor, hatta bazen ‘sistemde bir hata var’ diye itiraz ediyorlar. Ama bu, sistemin başarısının en büyük göstergesi. Çünkü bu, pasif bir araç değil, aktif bir diyalog aracı.

İşletme yönetimi, bu başarıyı sadece ‘maliyet tasarrufu’ olarak değil, ‘kültürel dönüşüm’ olarak değerlendirdi. 2024’teki personel memnuniyet anketinde, İK ekibinin ‘iş yüküne dair duygu’ oranı %62 arttı. Bir çalışanın ifadesi: ‘Artık insanlarla konuşuyorum. Makinelerle değil.’

Ne Anlama Geliyor? Teknoloji, İnsanı Çıkarmıyor — İnsanlığı Yükseltiyor

Bu örnek, yapay zekanın ‘insanı yerine geçirmesi’ değil, ‘insanı daha insan yapması’ gerektiğini gösteriyor. YAZ, tekrarlayan, zihinsel yorgunluğa neden olan görevleri alıyor. İnsanlar ise, empati, strateji ve yaratıcılık gerektiren görevlere odaklanıyor. Bu, ‘otomasyon’ değil, ‘yukarı doğru taşınma’.

Gelecekteki YAZ projeleri, ‘daha hızlı’ değil, ‘daha anlamlı’ olmalı. Bu kurum, sadece 12 saati kazanmadı — bir iş kültürünü yeniden tanımladı. Ve bu, teknolojiyle ilgili en gerçekçi, en insani hikayelerden biri.

• Yapay zeka, insan kaynakları süreçlerinde karar verme hızını %80 artırdı.
• Aday seçimi sırasında cinsiyet eşitliği oranı %34 arttı.
• İşçi memnuniyeti, teknolojiye karşı direncin azalmasıyla %62 yükseldi.
• YAZ sistemi, insan önyargılarını tespit edip düzeltti — sadece veri analizi değil, etik bir müdahale.
• Haftada 12 saatlik iş yükü, 400 saatlik yıllık zaman tasarrufu sağladı.
• ‘A most practical’ ifadesi, bu projenin ruhunu özetliyor: beklenmedik, ama derin bir etki.

Önümüzdeki Adım: Her Kurum İçin ‘A Most Practical’ YAZ

Bu örnek, sadece eğitim sektöründe değil, sağlık, hukuk, finans gibi alanlarda da kopyalanabilir. Anahtar, teknolojiyi ‘yönetmek’ değil, ‘söyleşmek’ olarak görmek. YAZ, bir araç değil, bir ortaktır. Ve bu ortaklık, insanların daha insanca çalışmasını sağlıyor.