Bir Futbol Sorusunda Ton Değişimi: Dilbilimsel Bir Sırrın Arkasında Ne Var?

Bir Futbol Sorusunda Ton Değişimi: Dilbilimsel Bir Sırrın Arkasında Ne Var?

Bir futbol maçı sonrası, bir gazeteci bir teknik direktöre sordu: "Bu maçta oynadığınız taktikle ilgili deneyiminiz nedir?" Cevap: "Experience with this system..."

Görünüşte sıradan bir cümle. Ama bu küçük "with" kelimesi, dilbilimcilerin dikkatini çekti. Çünkü aynı soru, başka bir gazeteci tarafından "Experience of this system..." diye sorulduğunda, cevap veren kişi bir an durdu. Tonu değişti. Sessizlik uzadı. Sonra gülümsedi: "Aslında, bu sistemle deneyimim... değil, bu sistem beni değiştirdi."

Bu an, sadece bir dil hatası değil. Bir kültürel ve bilişsel dönüşümün sinyali.

Dil, Sadece Kelimelerden Değil, Algılardan Oluşur

WordReference forumlarında yüzlerce tartışma, İngilizce'de "experience" kelimesinin ardından gelen ön eklerin (with, of, in, to) nasıl farklı anlamlar taşıdığını inceliyor. Örneğin:

• "Experience with": Eylemde yer alma, etkileşim. "I have experience with football tactics" → Sistemle çalıştım, onu kullandım.
• "Experience of": Yaşanmış bir durum, genellikle pasif veya dışsal. "I have experience of losing finals" → Mağlubiyetleri yaşadım, ama kontrolümde değildi.
• "Experience in": Alan veya uzmanlık alanı. "Experience in coaching" → Bu alanda uzmanım.

İngilizce'de bu ince farklar, sadece dil kuralları değil, bireyin kendi deneyimini nasıl algıladığını yansıtır. "With" aktif bir rol, "of" ise bir geçmişi, "in" ise bir kimliği ifade eder.

Futbol Sorusunda Neden Ton Değişti?

İlk gazeteci, teknik direktöre "experience with" dediğinde, ona bir araç, bir yöntem, bir takım stratejisi olarak bakıyordu. Cevap da bu çerçevede verildi: "With this system, we adapted quickly."

Ama ikinci gazeteci, "experience of" dediğinde, direktörün kafasında bir alarm çaldı. "Experience of" → "Bu sistemle ne yaşadım?" Sorusu, artık sistemin değil, kendi duygusal ve zihinsel yolculuğunun sorusu oldu. Bu, sadece bir dil seçimi değil, bir felsefi dönüşüm.

İngilizce'de "experience of" genellikle travma, kayıp, ya da zorluklarla ilişkilidir. "Experience of war", "experience of grief" gibi. Direktör, bu kelimenin altında yatan ağırlığı hissetti. O, sistemle çalışmış, ama sistem onu değiştirmişti. O, bir stratejiyi uygulamakla kalmamıştı; o strateji onu bir teknik direktörden, bir lider haline getirmişti.

Kültürel Farklar: Batı’daki "Deneyim" ile Türkiye’deki "Yaşamak"

Türkçede "deneyim" kelimesi, İngilizce'deki "experience" kadar çok yönlü değil. Biz "deneyimim var" derken genellikle "yaptığım şey"i kastederiz. "Deneyimim var" → "Uyguladım". Ama İngilizce'de "experience of" → "Beni değiştirdi" demek olabilir.

Bu yüzden, bir Türk teknik direktörü, İngilizce bir röportajda "I have experience of losing" dediğinde, Türk izleyiciler "Neden kaybetmekten deneyim var?" diye sormaya başlar. Çünkü bizde "deneyim" genellikle başarıya işaret eder. Ama Batı'da, deneyim, başarının tam tersiyle bile oluşabilir.

Ne Anlama Geliyor Bu?

Bu küçük dil farkı, bize şu anda dünyanın nasıl konuştuğunu gösteriyor: Deneyim artık bir performans değil, bir dönüşüm.

İş dünyasında "experience with AI" diyen bir yönetici, aracı kullanıyor demektir. Ama "experience of AI" diyen, AI'nın onu nasıl değiştirdiğini anlatıyor. Eğitimde "experience in teaching" diyen bir öğretmen, mesleğini tanımlıyor. "Experience of teaching" diyen, öğrencilerin onu nasıl değiştirdiğini anlatıyor.

Futbol, bu yüzden mükemmel bir örnek. Çünkü futbol, sadece taktik değil, duygular, baskı, kimlik ve ölümsüzlük mücadelesi. Bir teknik direktörün "experience with" dediği şey, bir plan. "Experience of" dediği şey, bir yaşam.

Sonuç: Dil, Zihni Şekillendirir

Bu üç WordReference tartışması, sadece İngilizce öğrenenlerin dikkatini çekmiyor. İnsan zihninin nasıl çalıştığını gösteriyor. Kelimeler, sadece iletişim araçları değil, düşünce kalıplarıdır. "With" → Kontrol. "Of" → Teslimiyet. "In" → Kimlik.

Bir futbol sorusunda ton değişti çünkü soru, bir teknik direktörün yüzünü değil, ruhunu sordu. Ve o, bu soruyu anlamıştı.

Dil bilgisi, sadece sınavlarda değil, hayatta, röportajlarda, mağlubiyetlerde ve zaferlerde yaşamak için önemlidir. Çünkü bazen, en küçük ön ek, en büyük gerçekleri açığa çıkarır.