Bill Gates Destekli Şirket, ABD'de İlk Ticari Füzyon Santrali İçin Lisans Başvurusu Yaptı

ABD'li nükleer füzyon enerjisi geliştiricisi Type One Energy, Tennessee Valley Authority (TVA) ile birlikte, türünün ilk örneği olan bir lisans başvurusunu yetkililere sundu. Bill Gates tarafından da desteklenen şirket, eski bir fosil yakıt santrali sahasında ticari ölçekli bir füzyon güç santrali inşa etmeyi hedefliyor.

Proje Infinity ve Aşamaları

"Project Infinity" adı verilen proje, Tennessee'nin Clinton kentindeki emekli Bull Run kömür santrali sahasında hayata geçirilecek. Proje, iki ana aşamadan oluşuyor. İlk aşamada, 2029 yılında faaliyete geçmesi planlanan "Infinity One" adlı prototip bir füzyon makinesi ve bir iş gücü eğitim merkezi kurulacak. İkinci ve nihai aşama ise, 350 Megawatt elektrik (MWe) kapasiteli "Infinity Two" ticari füzyon santralinin inşasını kapsıyor. TVA'dan alınan bir niyet mektubuna göre, bu santralin inşasına nihai onayların gelmesi halinde 2028 gibi erken bir tarihte başlanabileceği belirtiliyor.

Yeni Düzenleyici Çerçeve ve İş Birliği

Başvuru, ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu'nun (NRC) 2023 yılında nükleer füzyon teknolojisini düşük riskli kategoride düzenleme kararının ardından geldi. Söz konusu başvuru, füzyon makinelerini parçacık hızlandırıcılar ve nükleer tıp ekipmanlarıyla aynı düzenleyici kategoride değerlendiren yeni bir modeli temel alıyor. Bu model, füzyonun kendine özgü güvenlik profilini tanıyarak lisanslama sürecini kolaylaştırmayı amaçlıyor.

Proje, özel sektör (Type One Energy) ile kamu hizmeti sağlayıcısı (TVA) arasındaki stratejik bir ortaklığı yansıtıyor. Type One Energy, merkezini bölgeye taşıyarak, eski kömür santrali altyapısının temiz enerji üretimine dönüştürülmesi için TVA ile yakın iş birliği yapıyor.

Teknolojik Yaklaşım: Stellatör Tasarımı

Type One Energy, geleneksel "tokamak" tasarımlarından farklı olan "stellatör" tipi bir füzyon reaktörü geliştiriyor. Stellatörler, plazmayı hapsetmek için kompleks üç boyutlu manyetik bobinler kullanıyor. Bu tasarım, tokamaklarda görülebilen kararsızlıkları önleyerek daha kararlı ve sürekli bir çalışma sağlamayı vadetse de, mühendislik açısından daha zorlu kabul ediliyor. Şirket, bu teknolojinin geliştirilmesini hızlandırmak için 2025 yılında bir dizi anlaşma imzaladı ve toplamda 160 milyon doların üzerinde risk sermayesi yatırımı aldı.

Projenin ilerleyişi, Tennessee'nin nükleer inovasyonda küresel bir merkez haline gelme hedefine katkı sağlaması bekleniyor. Süreç, yetkili kurumların nihai değerlendirmesi ve onayına bağlı olarak devam edecek.