ASML, Yapay Zeka Talebiyle Rekor Kâr ve 1700 İşi Kapatıyor

Yapay zeka rüzgarı, yarı iletken üretim ekipmanları devi ASML’yi tarihinin en karlı yılına sürükledi. Hollanda merkezli şirket, 2024 yılında 11.5 milyar dolarlık net kâr ilan ederek, küresel yapay zeka çip talebinin patlamasıyla rekora imza attı. AI modelleri, bulut bilişim ve otomotiv sektörlerindeki çip ihtiyacının artması, ASML’nin en gelişmiş lithography sistemleri olan EUV ve High-NA machines’e olan talebi 2023-2024 yılları arasında %85 oranında artırdı. Şirket, bu talebi karşılamak için yeni nesil üretim araçları geliştirme çalışmalarını hızlandırdı ve 2028’e kadar 5 nm ve altı çip üretim kapasitesini ikiye katlamayı hedefliyor. Bu hedef, özellikle NVIDIA’s Blackwell ve AMD’s MI300X gibi son nesil AI çiplerinin üretimine yönelik taleplerle doğrudan bağlantılı.

Yapay Zeka Çipleri İçin Yeni Üretim Teknolojileri

ASML, yapay zeka odaklı çipler için özel olarak optimize edilmiş üretim süreçlerine yatırım yapıyor. Yeni nesil High-NA EUV sistemleri, daha küçük transistörlerin üretimiyle daha yüksek verimli AI çiplerinin üretimini mümkün kılıyor. Bu teknolojiler, NVIDIA, AMD ve Apple gibi şirketlerin AI sunucu çipleri için kritik öneme sahip. ASML, bu alanda patentlerini koruyarak teknolojik monopoliğini sürdürmeyi amaçlıyor. Şirketin R&D bütçesinin %40’ından fazlası, yapay zeka ve yüksek performanslı hesaplama için özel üretim araçlarına yönlendiriliyor. 2024’te başlatılan High-NA EUV üretim hattı, 2025 itibarıyla ilk ticari üretimi gerçekleştirdi ve Apple’in A18 Pro çipinde ilk uygulamasını gördü. Bu sistemler, 2026 itibarıyla tüm büyük AI çip üreticilerinin ana üretim kaynağı haline gelmeyi hedefliyor.

Rekor Kâr, Rekor İşten Çıkarma

ASML’nin finansal başarısı, aynı zamanda sert bir organizasyonel dönüşümle eşlik ediyor. Şirket, 2024 yılında 1700 çalışanı işten çıkarma kararı aldı. Bu karar, kâr marjlarını korumak ve operasyonel verimliliği artırmak amacıyla alındı. ASML, otomasyon ve yapay zeka tabanlı üretim süreçlerinin artmasıyla insan gücüne olan bağımlılığını azaltmayı hedefliyor. İşten çıkarmalar, özellikle Avrupa ve ABD’deki idari ve destek birimlerinde yoğunlaştı. Şirket, bu süreçte çalışanlara maaş karşılığı ve yeniden işe yerleştirme programları sundu. Bu adımlar, sektördeki diğer teknoloji devlerinin de benzeri kararlar almasına öncülük etti — Google, Intel ve TSMC gibi şirketler de 2024’te benzer verimlilik odaklı yapılandırmalar gerçekleştirdi.

ASML’nin bu ikili hareketi, teknoloji sektöründe yeni bir normu yansıtır: rekor kâr, aynı zamanda işgücü indirgemeyle mümkün olabiliyor. Yapay zeka, hem şirketlerin gelirlerini patlatıyor hem de işyerlerini yeniden tanımlıyor. ASML, bu dönüşümün öncüsü haline gelirken, küresel yarı iletken zincirindeki etkisini daha da pekiştiriyor.