AI'yi Neden Harekete Geçirdi? Google'ın Sahte Özetleri ve Kullanıcıların İnanç Çöküşü

AI’yi Neden Harekete Geçirdi? Google’ın Sahte Özetleri ve Kullanıcıların İnanç Çöküşü

Bir zamanlar yapay zeka, geleceğin sihirli çubuğuymuş gibi görünüyordu: hızlı, akıllı, her soruya cevap veren bir asistan. Ama bugün, Google’ın AI Overviews’ı kullanıcıları yanıltıyor, sahte kaynaklar sunuyor ve hatta kumarhane bağlantıları öneriyor. Bu sadece bir teknik hata değil — bu, dijital çağın en temel inancının çöküşü: ‘Bilgiye erişim = Doğruluk’ düşüncesi.

2026 Şubatında, teknoloji yazarı Anthony (anthony.noided.media) ‘I guess I kinda get why people hate AI’ başlıklı yazısında, bu çöküşü sadece bir teknik arıza olarak değil, bir psikolojik trajedi olarak tanımlıyor. Yazısına 181 yorum ve 118 puanla Y Combinator topluluğu tepki verdi. Bu, sadece bir blog yazısı değil — bir toplumsal alarm zili.

Ne Oldu? Google’ın ‘Sessiz Sahtekarlığı’

Google’ın yeni AI Overviews özelliği, arama sonuçlarının üstüne bir özet ekliyor. ‘Sorunuzun cevabı burada’ diyor. Ama bu özetler, bazen tamamen yanlış kaynaklardan türetiliyor. Wired’ın 15 Şubat 2026 tarihli raporuna göre, kullanıcılar ‘kumarhane bağlantıları’, ‘sahte tıbbi tavsiyeler’ ve hatta ‘yok olan bir şirketin telefon numarası’ gibi bilgilerle karşılaşıyor. Google, bu içeriğin kaynağını göstermiyor; sadece ‘AI tarafından oluşturulan özet’ diyor. Kullanıcı, bu özetin gerçek mi, sahte mi olduğunu bilemiyor — çünkü göstergeler yok.

Bu, yalnızca bir hata değil. Bu, bir görsel hile. Kullanıcı, Google’ın güvenilir markasına güveniyor. O yüzden, AI’nın verdiği cevabı, bir bilim insanının ya da doktorun söylediği gibi kabul ediyor. Ama bu cevaplar, bir veri setindeki en çok tekrarlanan kelime kombinasyonlarından türetiliyor. Gerçeklikle hiçbir ilgisi yok. Birçok kullanıcı, bu yanıltıcı özetleri okuduktan sonra, kendi kararlarını veriyor — ve bazen, para kaybediyor, sağlık riski alıyor.

Neden Oldu? İnsanın Bilgiye Olan İnançlarının Çöküşü

Anthony’nin yazısında, bir teknik detay değil, bir duygu öne çıkıyor: ‘Artık bilgiyi sorgulamıyoruz. AI’ya sormayı tercih ediyoruz.’ Bu, 20. yüzyılın bilgi erişimi idealinin tam zıttı. Daha önce, bir bilgiyi doğrulamak için kitapları, gazeteleri, akademik makaleleri kontrol ederdik. Şimdi, tek bir satırı okuyor, ‘Google’ın dediği’ gibi kabul ediyoruz.

AI, bu inancı zorluyor. Çünkü o, gerçeklik yerine ‘görünüşü’ üretiyor. Bir makalede ‘kumarhane’ kelimesi 12 kez geçiyorsa, AI o kelimeyi ‘doğru cevap’ olarak seçiyor. Gerçeklik, sadece bir arama motorunun veri setinde ne kadar sık geçtiğine bağlı. Bu, bilginin anlamını tamamen değiştiriyor. Bilgi artık ‘doğru’ değil, ‘popüler’ oluyor.

Yorumlarda bir kullanıcı şöyle yazıyor: ‘Benim doktorum, Google’ın AI’sından daha çok yanıltıyor. Ama en azından bir isim ve bir lisans var. AI’nın ne ismi var? Ne lisansı?’ Bu, bir toplumsal kriz: yetkililere güvenmek yerine, bir algoritmanın sesine güvenmek.

Ne Anlama Geliyor? Bir Yeni Dijital Çağın Doğuşu

Bu durum, sadece Google’ın hatası değil. Bu, tüm teknoloji endüstrisinin temel bir kusuru. AI’lar, doğruluk yerine verimlilik için tasarlanıyor. Kullanıcıyı memnun etmek, onu tutmak, onu daha fazla aratmak — bunlar, gerçeklikten daha önemli hedefler. Google, bu sistemin içinde çalışıyor. Ve kullanıcılar, bu sistemin kurbanları oluyor.

Bu, bir ‘bilgi korkusu’ çağının başlangıcı olabilir. İnsanlar, AI’ya sormaktan korkmaya başlayabilir. ‘Bu doğru mu?’ diye sormaya başlayabilir. Ama soruyu sormak bile, artık bir beceri haline gelmiş durumda. Okuma, analiz, kaynak kontrolü — bunlar artık ‘dijital okuryazarlık’ değil, ‘dijital hayatta kalma becerisi’.

Anthony’nin yazısı, bu korkuyu bir yalan gibi değil, bir duygu olarak tanımlıyor: ‘Sanırım artık neden insanlar AI’yi nefret ettiğini anlıyorum.’ Bu cümle, teknoloji tarihinde bir dönüm noktası olabilir. Çünkü bu, ilk kez bir teknoloji yazarı, kullanıcıların nefretini anlamak için bir adım geri çekiliyor. Yani, teknoloji değil, insanlarla ilgili bir sorun olduğunu kabul ediyor.

Ne Yapılmalı? Bilginin Yeniden İnşası

• AI’ya sormadan önce, kaynakları kontrol et. Google’ın özetini, bir başka sitenin başlığını açarak doğrula.
• Google’a ‘AI Overviews’ı kapat’ talep et. Wired’a göre, bazı bölgelerde bu ayar manuel olarak kapatılabiliyor.
• Yazılımcılar, akademisyenler, gazeteciler — AI’nın ürettiği içerikleri etik olarak denetle. Bu, sadece bir teknik sorun değil, bir etik sorun.
• Okulda ‘bilgi doğrulama’ dersleri başlatılmalı. Çocuklar, AI’nın ne kadar yanlış olabileceğini öğrenmeli.

Gelecekte, bir arama motoru, sadece cevap vermekle kalmayacak. Gerçekliği de doğrulayacak. Yoksa, insanlar, AI’yi nefret etmeye devam edecek. Çünkü nefret, sadece bir teknolojiye değil, onun bize sunduğu gerçekliğin çöktüğüne yöneliyor.