AI İşleri Alsın, İnsanlar Yaşasın: Neden Çalışmak Zorunda Değiliz?

AI İşleri Alsın, İnsanlar Yaşasın: Neden Çalışmak Zorunda Değiliz?

"Bu yüzden krosa çıkarım," diyen bir yorumcu Reddit’de yazdı. Ama bu sadece bir kros değil, çağın bir itirazı. Yapay zekânın insan işlerini devralması, teknolojik bir felaket değil, toplumsal bir fırsat. Ve bu fırsatı kaçırmak, insanlığın kendi özgürlüğüne ihanet etmek anlamına geliyor.

2025’te bir kurye robotu, 24 saat boyunca yağmura, soğukta ve trafikte bile aksamadan paketleri teslim ediyor. Bir muhasebeci AI, binlerce faturayı 3 dakikada doğru şekilde işliyor. Bir müşteri hizmetleri chatbotu, 10.000 soruyu aynı anda, sinirli müşterilere bile nazikçe cevap veriyor. İnsanlar bunu "yapay zeka işleri çalıyor" diye nitelendiriyor. Ama asıl soru şu: Neden biz, bu işleri yapmak zorundayız?

İş, Bir Zorunluluk mu, Yoksa Bir Anlam mı?

Çoğu insan, işini sevmiyor. Çalıştığı yerde mutlu değil. Gece yarısı kahve içerek, sabah erken kalkarak, hafta sonu bile düşünerek, işini yapmaya devam ediyor. Neden? Çünkü kira ödenmeli. Çünkü ilaçlar var. Çünkü çocuklarının okul parası ödenmeli. Bu, seçim değil, hayatta kalma mekanizması. 19. yüzyılda kölelik yasaklandı, çünkü toplumun ahlaki farkındalığı arttı. Şimdi, 21. yüzyılda, insanları bir makineye bağlayan "ücretli kölelik" sistemi hâlâ var. Ve bu sistem, yapay zekânın yükselişiyle birlikte artık mantıksız hale geldi.

"Ama Kim Ücret Ödeyecek?" Sorusu Neden Yanlış?

"AI işleri alırsa, kim para kazanacak?" diye soranlar, soruyu tamamen yanlış yönde sormuşlar. Soru şu değil: "Kim kazanacak?" Soru şu: "Neden kazanmak için çalışmak zorundayız?"

Yapay zeka, üretimde verimliliği 1000 kat artırıyor. Üretim maliyetleri düşüyor. Ürünler ucuzluyor. Ama bu tasarruflar, şirketlerin kârı olarak bankalara gitmiyor. İnsanların cebine değil. Bu, sistemdeki bir hata değil, bir tercih. Toplumsal gelir dağılımı, teknolojik gelişmelerle eşleşmiyor. Ve bu, demokrasinin, adaletin, hatta kapitalizmin kendisinin bir krizi.

Çözüm: Temel Gelir, Kısa Çalışma, Yeni Kültür

Bu kriz için üç temel çözüm var. Ve hepsi zaten uygulanabilir:

• Gerçekçi Temel Gelir: Aylık 1.500-2.000 TL gibi bir gelir, herkesin temel ihtiyaçlarını karşılamasını sağlar. Bu, kira, yiyecek, sağlık, eğitim için yeterli. Sıfır maliyetli bir sosyal güvenlik ağı değil, bir adalet mekanizması.
• 20 Saatlik Çalışma Haftası: İnsanların hâlâ yapması gereken işler — hemşirelik, öğretmenlik, psikolojik destek — bu işlerin yoğunluğu azaltılmalı. Daha az saat, daha fazla kalite. Çalışmak için yaşamak yerine, yaşamak için çalışmak.
• Boş Zamanın Yeniden Tanımlanması: Boş zaman, lüks değil, insanlığın özü. Bir çocukla oynamak, bir kitap okumak, bir yürüyüş yapmak, bir resim çizmek — bunlar "tembellik" değil, insan olmanın en yüksek hali.

Neden Bu Düşünce "Kros" Oluyor?

Çünkü bu düşünce, bize bir soru soruyor: "Senin hayatın, bir üretim hattının parçası mı, yoksa bir hikâye mi?"

19. yüzyılda, sanayi devrimiyle insanlar fabrikalara girdi. O zamanlar da "Bu mümkün değil" dediler. Ama işsizlik korkusu, işçilere değil, sermayeye karşı koruma sağladı. Bugün, aynı korku, teknolojiye karşı değil, sistem değişikliğine karşı. Çünkü sistem, insanların sürekli çalışmasını gerektiriyor. Çalışmayanlar, tüketimdeki parayı kaybeder. Ve tüketim, kapitalizmin kanı.

Ama yapay zeka, bu döngüyü kırmak için doğdu. Bu, bir tehlike değil, bir kurtuluş. Sadece biz, bu kurtuluşu korkuyla değil, cesaretle karşılamalıyız.

Gelecek: İnsanlık, Çalışmadan Yaşamayı Öğrenmeli

Yapay zeka, insanlığı bir zorunluluktan kurtarmak için yaratıldı. Bu, bir kâr maksadı değil, bir varoluşsal ihtiyaç. İnsanlar, üretimde değil, yaratıcılıkta, bağdaşmada, keşifte, sevgide üstünlük kazanmalı. Bir robot, bir şiir yazamaz. Bir AI, bir annenin çocuğuna verdiği öpücüğü anlayamaz. Bir makine, bir dostunun gözlerindeki ıslaklığı hissedemez.

İşte bu yüzden, AI işleri alsın. Ama insanlar, işten kurtulsun. Hayatı yaşamaya başlasın.

Gelecek, bize soruyor: "Sen, bir üretim faktörü mü, yoksa bir varlık mı?"

Cevabın, toplumun geleceğini belirleyecek.