AI ile Görüntü Üretirken Neden Bazı Soruları Sormamalısınız?

AI ile Görüntü Üretirken Neden Bazı Soruları Sormamalısınız?

Yapay zeka görsel üretimi, sanatçılar, reklam ajansları ve hatta bireysel kullanıcılar için bir devrim yarattı. Daha önce yıllar süren bir süreç olan bir kavramı görselleştirmek, artık birkaç satır metinle birkaç saniyede mümkün hale geldi. Ancak bu teknolojinin gücü, sadece nasıl kullanıldığı değil, neden kullanılmadığı ile ölçülür. Son dönemde artan bir endişe, özellikle “nasıl başlarım?” gibi temel soruların ötesinde, uzmanlar tarafından “neden kullanmamalıyım?” sorusunun sessizce unutulduğu yönünde. Bu, teknolojiye karşı bir direnç değil, sorumluluk bilincinin eksikliği.

İki Farklı Platform, Aynı Gerçek: Seeking.com ve Seeking Uygulaması

İlk bakışta, “Seeking” ismi sadece bir arama motoru ya da bir AI görsel üretme aracı gibi görünüyor. Ama gerçeklik çok daha karmaşık. Seeking.com, aslında bir “bulaşma ilişkileri” platformudur — ekonomik karşılıklılık temelli romantik veya sosyal bağlantılar kurmayı amaçlayan bir hizmet. Aynı isimle çalışan Seeking uygulaması ise Google Play’de 5 milyondan fazla indirmeyle, bu modeli mobil cihazlara taşıyan bir uygulama. Bu iki platformun AI görsel üretimiyle hiçbir ilgisi yok. Ancak bu isim çakışması, kullanıcıların teknolojiye yönelik algılarını nasıl etkiliyor? Bir kullanıcı “Seeking” diye aradığında, AI görsel üretimiyle ilgili bir yardım arıyor olabilir. Ama sonuçta karşılık, bedel ödenen ilişkilerin tanıtım sayfaları. Bu, sadece bir teknik karışıklık değil; bilgi ekosistemindeki güven kırılganlığı’nın bir göstergesi.

AI’nin Sınırları: Kullanma Zamanı mı, Yoksa Kullanmama Zamanı mı?

The Conversation’ın yayınladığı “Using AI responsibly means knowing when not to use it” başlıklı makalede, Stanford Üniversitesi’nden bir etik araştırmacı, AI’nin “kullanım”ından çok “kullanılmama” kararlarının, teknolojik ilerlemenin en önemli ölçütü olduğunu savunuyor. Örneğin: Bir çocuk resmi, bir siyasi liderin sahte fotoğrafı, bir cinayet mağduruyla ilgili duygu dolu bir görsel — bunlar AI ile üretilebilir. Ama üretmek etik olarak kabul edilebilir mi? Bu sorunun cevabı, teknik beceri değil, toplumsal sorumlulukla belirlenir.

Uzmanlar, AI görsel üretimiyle ilgili “nasıl yaparım?” sorularının yerine, “bu görseli neden üretiyorum?”, “kim zarar görebilir?”, “bu içerik birine yalan mı anlatıyor?” gibi soruların öne çıkması gerektiğini söylüyor. Bir sanatçı, AI ile ürettiği bir portre için “bu gerçek bir insan mı?” diye sormak zorunda değil. Ama bir gazeteci, bir haber görseli için bu soruyu sormazsa, gerçeklikle oynanan oyun toplumu sarsabilir.

Etik Durgunluk: Teknoloji Hızlı, İnsan Yavaş

AI görsel üretimi, 2022’de DALL·E 2 ve Stable Diffusion ile patladı. 2025 itibarıyla ise, her akıllı telefon bu teknolojiyi barındırıyor. Ancak bu hızla gelişen teknolojiye, yasal çerçeveler, eğitim sistemleri ve medya okuryazarlığı eşlik edemiyor. Sonuç? Kullanıcılar, “ne yapabilirim?” diye soruyor, ama “ne yapmamalıyım?” diye düşünmüyor. Bu, teknolojiye karşı bir korku değil, bilinçsizlik’tir.

Örneğin: Bir öğrenci, bir ders projesi için AI ile ürettiği bir “tarihi olay” görselini sunuyor. Bu görsel, gerçek tarihi verileri yansıtmıyor ama çok gerçekçi görünüyor. Öğretmen bunu fark edemezse, öğrenci “doğru” bilgiyi öğreniyor mu? Yoksa bir görsel yalan mı? Bu, eğitimdeki bir hata değil, bir etik boşluk.

Yeni Bir Soru: “Bu Görseli Üretmek İçin Ne Gerekli?”

Geleceğin en değerli becerisi, teknik beceriler değil, etik zeka olacak. AI görsel üretimiyle ilgili “nasıl başlarım?” soruları, artık yeterli değil. Sizin için önemli olan soru şu: “Bu görseli üretmek için ne gerekli? Bir izin mi? Bir onay mı? Bir insanın hakları mı?”

Uzmanlar, bir “AI görsel üretimi etik kılavuzu” öneriyor: Her görsel üretmeden önce, şu üç soruyu cevaplayın:

1. Kimin hakkı ihlal ediliyor? — Gerçek bir kişiyi mi temsil ediyorsunuz? Telif hakkı var mı?
2. Ne tür bir etki yaratıyor? — Bu görsel, korku mu, haksızlık mı, aldanma mı yaratıyor?
3. Kimin için bu görsel önemli? — Sizin mi? Yoksa bir topluluğun mu?

Sonuç: Teknolojiyi Kullanmak, Bilinçli Olmaktır

AI görsel üretimi, bir kalemdir. Bir kalemin iyi ya da kötü kullanılıp kullanılmadığı, kalemin kendisine değil, eldeki insana bağlıdır. Bugün, bir görsel üretmek kolay. Ama bir görseli üretmeden önce durup düşünmek, artık bir lüks değil, bir zorunluluk.

Yapay zekanın en büyük gücü, sadece yaratmak değil, seçmektir. Ve seçmek, bilinçle başlar.