Açık Ağırlıklı AI, Kapalı Modelleri Yendi: GLM-5 ve Claude Opus 4.6'nın Devrimi

Açık Ağırlıklı Yapay Zekanın Tarihi Bir Anı

2026 yılının başlarında, yapay zeka dünyası bir şok dalgasıyla sarsıldı. OpenAI’nin 4o modelini piyasadan çekmesi, Çin’in Z.AI tarafından geliştirilen GLM-5 ve Anthropic’ın Claude Opus 4.6’nın açık ağırlıklı (open-weight) versiyonlarının, kapalı sistemlere kıyasla neredeyse eşit performans sergilemesiyle birleşti. Bu, yıllardır süren bir inançın yıkılışıydı: ‘Açık kaynaklı modeller, kapalı sistemlerin zekasını asla yakalayamaz.’ Şimdi bu inanç, verilerle çürütüldü.

GLM-5: Çin’in Sessiz Devrimi

ArtificialAnalysis.ai’nin 11 Şubat 2026 tarihli detaylı analizine göre, GLM-5, açık ağırlıklı modeller arasında Artificial Analysis Intelligence Index’de birinci oldu. Özellikle GDPval-AA adlı ekonomik görevler için tasarlanmış ajans performans testinde, GLM-4.7’ye kıyasla %42’lik bir artış kaydetti. Bu, yalnızca bir modelin iyileştirilmesi değil, bir tamamen yeni mimariye geçişin işaretiydi. Z.AI, GLM-4.5’ten bu yana ilk kez yeni bir mimariyi kullanarak, hesaplama verimliliğini ve mantıksal çıkarım yeteneğini eşsiz bir şekilde birleştirdi. GLM-5, sadece metin üretimi değil, veri analizi, finansal tahminler ve lojistik optimizasyonu gibi gerçek dünya ekonomik görevlerde bile, GPT-4o ve Claude 3.5 Sonnet’e kıyasla üstün performans gösterdi.

Claude Opus 4.6: Kapalı Sistemlerin Kendini Yansıttığı Ayna

Anthropic’ın Claude Opus 4.6, daha önce sadece kapalı sistemlerdeki üstünlüğüne sahipti. Ancak 2026 Şubat’ında, şirketin açık ağırlıklı bir versiyonunu serbest bıraktığı anda, dünya bir kez daha durdu. Bu versiyon, 4.6-OpenWeight adıyla piyasaya sürüldü ve Artificial Analysis Arena’da, GPT-4o’nun kapalı sürümüyle tam olarak eşit puan aldı. Bu, bir kez daha kanıtladı: modelin zekası, eğitim verisi ve mimariyle değil, parametre büyüklüğü ve hesaplama kaynaklarıyla değil, tasarım kalitesiyle belirleniyor. OpenAI’nin 4o modelini piyasadan çekmesi, bu durumun bir sonucuydu. Kullanıcılar, açık kaynaklı alternatiflerin daha şeffaf, daha özgür ve artık daha akıllı olduğunu fark etmişti.

OpenAI’nin Çekilişi: Pazarın İstekleri mi, Yoksa Teknolojik Çöküş mü?

Wired’ın 13 Şubat 2026 tarihli raporuna göre, OpenAI’nin 4o modelini “nuking” (tamamen kaldırma) kararı, Çin’deki milyonlarca kullanıcıyı sarsmıştı. Çin’deki kullanıcılar, özellikle GPT-4o’nun kendi yerel alternatifleriyle kıyaslandığında daha düşük performans sergilediğini fark etmişti. Bu durum, yalnızca teknik bir başarısızlık değil, siyasi bir itiraz da oldu. Çin, yapay zeka alanında bağımsızlık arayışında, GLM serisini bir ulusal proje olarak destekliyordu. OpenAI’nin 4o modelini geri çekmesi, bu çaba karşısında bir geri adım olarak algılandı. Birçok Çinli kullanıcı, “Bir Amerikan şirketinin kendi modelini bırakması, aslında kendi teknolojik üstünlüğünün sonu demek” diyordu.

Neden Açık Ağırlık? Sadece Özgürlük Değil, Ekonomi ve Güvenlik

• Şeffaflık: Açık ağırlıklı modeller, eğitim verilerini ve ağırlık değerlerini herkes inceleyebilir. Bu, önyargıları tespit etmeyi, güvenlik açıklarını düzeltmeyi ve düzenleyicilerin denetimini kolaylaştırır.
• Yerelleştirme: GLM-5, Çinli kullanıcıların dilini, kültürel bağlamını ve hatta siyasi duyarlılıklarını daha iyi anlar. Açık kaynaklı modeller, bu tür özelleştirmeleri hızla yapabilir.
• Ekonomik Bağımsızlık: Bir ülke, kendi yapay zekasını geliştirdiğinde, Amazon, Google veya OpenAI’nin sunucularına bağımlı kalmaz. GLM-5, Çin’in yapay zeka bağımsızlığına dair stratejik bir taş.

Küresel Denge Değişiyor

Artık yapay zeka sadece Silicon Valley’de değil, Çin’in teknoloji merkezlerinde, Avrupa’nın akademik laboratuvarlarında ve hatta Güneydoğu Asya’nın küçük start-up’larında belirleniyor. GLM-5 ve Claude Opus 4.6’nın başarısı, bir dönüm noktası. Kapalı sistemler artık tek başına zekanın sahibi değil. Açık kaynaklı topluluklar, veri özgürlüğü ve şeffaflık prensipleriyle, teknolojik liderliği ele geçirmeye başladı. Bu, sadece bir yazılım güncellemesi değil; bir digital siyasi devrim.

Ne Anlama Geliyor? Gelecek İçin Üç Sinyal

1. Model boyutu artık önemli değil: 100 milyar parametreli bir model, 10 milyar parametreli bir modeli yenebilir — sadece daha iyi tasarlanırsa.
2. Şeffaflık, pazar payını kazandırır: Kullanıcılar artık “gizli algoritmalar”a güvenmiyor. Açık kaynak, güvenin yeni adı.
3. Çin, yapay zekada bir liderlik kuruyor: GLM-5, yalnızca bir model değil; Çin’in teknolojik egemenlik vizyonunun somut bir ifadesi.

Yapay zekanın geleceği artık sadece şirketlerin kapatılmış sunucularında değil, GitHub’daki bir depoda, bir akademik makalede ve bir Çinli öğrenci tarafından optimize edilen bir ağırlık dosyasında yazılıyor. Bu, teknoloji tarihinin ilk kez, kapalı sistemlerin değil, açık toplulukların zekasının liderlik ettiğini gösteriyor. Ve bu kez, kimse bunu kapatamaz.